Nakon salve reakcija iz Srbije na jedan od rijetkih odgovora Milojka Spajića na optužbe Aleksandra Vučića, uz Spajića stao je samo odbornik PES-a iz Glavnog grada – prilično anonimni – Branislav Radičević.
O tome što nam govori primjetno odsustvo podrške Spajiću prvaka PES-a (popuz Filipa Ivanovića, Borisa Pejovića, Vaislija Čarapića), komentarisala je direktorica Centra za građansko obrazovanje Daliborka Uljarević, ocjenjujući da dosadašnja tišina može ukazivati ili na različite stavove unutar PES-a o odnosu prema zvaničnom Beogradu, ili na procjenu dijela partijskog vrha da je politički korisnije ne zamjerati se Vučiću.
"Odsustvo podrške najistaknutijih funkcionera PES-a premijeru Spajiću, nakon kanonade oštrih i prizemnih reakcija koje su stigle iz Srbije, od kojih su neke sadržale i ozbiljne optužbe, nije bez političkog značaja. Posebno zato što je PES u drugim situacijama pokazivao da umije brzo da stane u odbranu svog predsjednika. Recimo, Boris Pejović je prije nešto više od mjesec dana javno reagovao na Vučićeve napade, predstavljajući ih kao dio sinhronizovanog političkog djelovanja Vučića i Đukanovića, iako je i tada bilo prilično jasno sa koje strane dolaze napadi", navodi Uljarević M.News World.
Objašnjava da tišina samog vrha Pokreta Evropa sad može ukazivati na različite stavove unutar partije.
"Sadašnja tišina može ukazivati ili na različite stavove unutar PES-a o odnosu prema zvaničnom Beogradu, ili na procjenu dijela partijskog vrha da je politički korisnije ne zamjerati se Vučiću kako i sami ne bi postali mete njegovih lojalista u medijima, politici i drugim strukturama. Obje mogućnosti su politički vrlo neugodne za Spajića, jer stvaraju utisak da ni u sopstvenoj partiji nema nedvosmislenu podršku onda kada, kao predsjednik Vlade, odgovara na napade i optužbe predsjednika druge države", rekla je Uljarević.
Gdje prestaje legitimno interesovanje Srbije, a počinje nedopušteno miješanje u unutrašnje stvari Crne Gore?
"Međutim, ovo prevazilazi unutrašnje odnose u PES-u. Ćutanje na ovakve pritiske govori i o hroničnoj slabosti značajnog dijela crnogorske političke scene da prema miješanju druge države u unutrašnja pitanja Crne Gore uspostavi principijelan odnos. Ako se državni interes brani samo onda kada je to partijski bezbolno, onda to nije državna politika, već politička kalkulacija. Cijenu takvog pristupa najskuplje plaća država, ali ona prije ili kasnije dolazi na naplatu i onima koji vjeruju da kalkulisanjem mogu nadomjestiti nedostatak političkog integriteta i snage", kaže Uljarević.
Ona dalje ističe da je važno precizno registrovati i što je Spajić zapravo zamjerio Vučiću, a što nije.
"On, makar javno, nije problematizovao politiku širenja ideologije tzv. 'srpskog sveta', odnosno konkretno Vučićevo otvaranje tzv. srpskog pitanja u Crnoj Gori, iako mu je upravo na tom terenu Vučić bacio političku rukavicu. Spajić je fokus stavio na Vučićevu ulogu svojevrsnog PR-a Rusije. To pokazuje da je i njegov odgovor bio koncipiran tako da ne otvori najosjetljivije pitanje – gdje prestaje legitimno interesovanje Srbije, a počinje nedopušteno miješanje u unutrašnje stvari Crne Gore. Moglo bi se čak postaviti pitanje da li bi, da je Spajić otišao korak dalje i otvorio upravo tu temu, umjesto ćutanja dijela sopstvene partije dobio i otvoreno protivljenje iz njenih redova", ističe Uljarević.
"Paradoks je da Vučić sve otvorenije govori o sopstvenom uticaju na političke promjene u Crnoj Gori"
Komentarišući to što Vučić, a i njegovi sljedbenici u Crnoj Gori, u cilju diskrediatcije državnog vrha, više ne skriva(ju) da je Beograd uticao na rezultate crnogorskh izbora, i pored toliko puta ponavljanih tvrdnji i samog Vučiča, kako se Srbija nikada nije miješala u unutrašnje stvari Crne Gore, Uljarević kaže:
"Vučić je i neposredno nakon izbora 2020. godine javno komentarisao njihov rezultat kroz prizmu političke mobilizacije srpskog naroda u Crnoj Gori. Međutim, u posljednje vrijeme o ulozi Beograda govori se sve otvorenije i direktnije, uključujući i iz krugova politički bliskih vlastima u Srbiji. To je teško pomiriti sa godinama ponavljanom tezom zvaničnog Beograda da se Srbija ne miješa u unutrašnje stvari Crne Gore, posebno imajući u vidu intenzitet političkog, medijskog i drugog uticaja koji je bio vidljiv uoči promjene vlasti 2020. godine, ali i tokom godina koje su uslijedile", kaže Uljarević.
Naglašava da upravo tu treba povući jasnu granicu.
"Srbija ima legitimno pravo da razvija odnose sa Crnom Gorom i da pokazuje interesovanje za položaj Srba u njoj, ali nema pravo da Crnu Goru tretira kao prostor sopstvenog unutrašnjeg političkog djelovanja, niti da utiče na njene političke procese i izbore. To nije briga za sunarodnike niti dobrosusjedska politika, već zadiranje u suverenitet druge države".
Zato bi, objašnjava, crnogorski državni vrh na takve pojave morao reagovati institucionalno, principijelno i dosljedno, a ne tek onda kada se miješanje iz Beograda pretvori u direktan lični napad na nekog od njegovih članova.
"Problem je, međutim, što značajan dio struktura vlasti u Crnoj Gori nema političku autonomiju u odnosu na zvanični Beograd, pa na uvrede, pritiske i otvorene poruke Vučića i njegovih lojalista uglavnom reaguje ćutanjem ili relativizacijom. Time se ne pokazuje samo njihova politička zavisnost, već se dodatno normalizuje nešto što nijedna suverena država ne bi smjela prihvatiti kao uobičajen odnos sa susjedom", navodi ona.
Paradoks je, kako kaže, da danas upravo Vučić i njemu bliski akteri, nastojeći da ponize ili diskredituju crnogorski državni vrh, sve otvorenije govore o sopstvenom uticaju na političke promjene u Crnoj Gori - i time sami potkopavaju višegodišnji narativ da se Srbija u crnogorske unutrašnje stvari nikada nije miješala.