Sirijske vlasti objavile su u srijedu imena 70 poslanika koje je predsjednik Ahmed el Šara naimenovao u prelazni parlament, čime je otvoren put da novo zakonodavno tijelo naredne sedmice održi svoju prvu sjednicu, više od osam mjeseci nakon početka procesa njegovog formiranja.
Parlament broji 210 poslanika, od kojih su dvije trećine prošle godine izabrala regionalna izborna tijela. Skupština će imati ograničena ovlašćenja u okviru predsjedničkog sistema vlasti koji je Šara uspostavio nakon što je 2024. godine svrgnuo Bašara al Asada.
Predsjednik Visokog pravosudnog odbora za parlamentarne izbore Mohamed Taha el Ahmed saopštio je na konferenciji za novinare da će Narodna skupština prvu sjednicu održati u ponedjeljak.
Formiranje novog parlamenta smatra se važnim testom Šarinih obećanja o političkoj uključivosti u Siriji nakon pada Asadovog režima.
Među novoimenovanim poslanicima nalazi se 15 žena, čime je ukupan broj žena u parlamentu povećan na 21. Tokom prošlogodišnjeg izbornog procesa izabrano ih je svega šest.
Zvaničnici nijesu saopštili koliko novoimenovanih poslanika dolazi iz vjerskih i etničkih manjina. Prošle godine deset poslaničkih mjesta pripalo je predstavnicima manjinskih zajednica, uključujući Kurde, hrišćane i alavite, vjersku zajednicu kojoj pripada Bašar al Asad. Šara, nekadašnji komandant Al Kaide, pripadnik je sunitske muslimanske većine u Siriji.
Šara je ranije izjavio da će svojim naimenovanjima pokušati da ispravi neravnomjernu političku zastupljenost nastalu tokom prošlogodišnjeg procesa izbora, posebno kada je riječ o učešću žena.
Ahmed je rekao da je izbor poslanika za većinski drusku provinciju Suvejda odložen dok se „ne steknu odgovarajući uslovi“. To područje je van kontrole državnih vlasti od sukoba između vladinih snaga i savezničkih boraca sa pripadnicima Druza prošlog jula, kada je, prema podacima Ujedinjenih nacija, poginulo oko 1.700 ljudi.
Svrgavanjem Asada okončano je više od pet decenija čvrste vladavine njegove porodice, tokom koje je parlament uglavnom imao ulogu tijela koje je samo potvrđivalo odluke izvršne vlasti.
Zamjenik specijalnog izaslanika Ujedinjenih nacija za Siriju Klaudio Kordone prošle sedmice upozorio je Savjet bezbjednosti da kašnjenje u formiranju parlamenta „izaziva zabrinutost“.
Dvije trećine poslanika izabranih prošle godine odredila su izborna tijela formirana odlukom odbora koji je naimenovao Šara.
Zvaničnici navode da je takav sistem bio neophodan zato što su godine rata dovele do raseljavanja miliona Sirijaca, zbog čega nije bilo moguće osloniti se na pouzdane popise stanovništva niti biračke spiskove za održavanje opštih izbora.
Kritičari ovog procesa, među kojima su pojedini sirijski političari i organizacije civilnog društva, smatraju da izborni okvir dodatno koncentriše uticaj nad zakonodavnom vlašću u rukama predsjednika.
U zajedničkom dokumentu, koalicija sirijskih organizacija za zaštitu ljudskih prava upozorila je da ovakav proces može ugroziti nezavisnost parlamenta i politički pluralizam. Organizacije su istovremeno zatražile šire političko učešće, snažnije garancije nezavisnosti pravosuđa i nadzora nad izbornim procesom, kao i veću zastupljenost žena i različitih zajednica koje žive u Siriji.
Privremeni ustav, usvojen u martu 2025. godine, parlamentu daje ograničena ovlašćenja. Vlada nije obavezna da dobije povjerenje parlamenta kako bi preuzela dužnost.
Narodna skupština ima pravo da predlaže i usvaja zakone. Mandat poslanika traje 30 mjeseci, uz mogućnost produženja, a parlament će obavljati zakonodavnu funkciju sve dok ne bude usvojen stalni ustav i organizovani novi izbori.