Američki ministar finansija Skot Besent izjavio je danas da se Evropska unija zvanično pridružila američkoj kampanji za finansijsku izolaciju Irana, dok dokument Evropske komisije na koji se pozvao pokazuje da je Brisel za sada samo podržao američki pritisak, bez formalnog pristupanja operaciji ili uvođenja novih sankcija.
Besent je objavio da je EU „zvanično pristupio“ operaciji „Economic Outcast“, američkoj kampanji čiji je cilj da se Iran odsiječe od međunarodnog bankarskog sistema. Pohvalio je, kako je naveo, „čvrst i rani stav“ Evropske unije, ocijenivši da međunarodni pritisak na Teheran raste.
Besent je poručio i da svijet „šalje jasnu poruku iranskom režimu“, dok je Vašington, prema njegovim riječima, spreman da nastavi pritisak dok ne budu prekinute preostale finansijske veze Irana sa međunarodnim sistemom.
Međutim, saopštenje Evropske komisije od 31. avgusta, na koje se američki ministar pozvao, ne potvrđuje da je EU formalno pristupio američkoj operaciji.
Dokument je objavljen prvog dana sastanka ministara finansija i guvernera centralnih banaka G20 u Ešvilu, u Sjevernoj Karolini. Sjedinjene Američke Države ove godine predsjedavaju G20, a Besent je sastankom kopredsjedavao sa predsjednikom Federalnih rezervi Kevinom Voršom.
U saopštenju EU navode se razlozi zbog kojih Brisel već duže vrijeme uvodi mjere protiv Irana, uključujući njegov nuklearni i balistički program, destabilizujuće aktivnosti u regionu i Evropi, vojnu podršku Rusiji u ratu protiv Ukrajine i represiju nad iranskim stanovništvom.
EU navodi da je već usvojio široke sankcije kako bi spriječio Iran da koristi globalnu ekonomiju i finansijski sistem, te da je spreman da, gdje je potrebno, preduzme dodatne mjere radi zaštite svoje bezbjednosti i interesa, uključujući slobodu plovidbe kroz Hormuški moreuz.
Kada je riječ o američkoj operaciji „Economic Outcast“, formulacija je znatno opreznija. EU navodi da podržava napore usmjerene na to da Iran prekine destabilizujuće aktivnosti i u dobroj vjeri učestvuje u mirovnim pregovorima, uključujući dodatni ekonomski pritisak kroz američku operaciju.
Brisel takođe navodi da će nastaviti blisku saradnju sa Sjedinjenim Američkim Državama, drugim članicama G7 i međunarodnim partnerima.
U saopštenju, međutim, nema navoda da je Evropska unija pristupila operaciji. Brisel nije najavio nove sankcije, usklađivanje sa američkim sankcionim listama niti promjenu sopstvenog režima sankcija, koji već obuhvata iranski nuklearni i raketni program i podršku Moskvi.
EU je istovremeno ponovio da smatra da su za postizanje mirovnog rješenja neophodni kontinuirani diplomatski napori, što je stav kojem Vašington ne daje isti naglasak.
Tvrdnja da je EU formalno pristupio operaciji potiče od Besenta, dok ni Evropska komisija ni Evropska služba za spoljne poslove, u trenutku objavljivanja izvještaja, nijesu javno komentarisale takvu interpretaciju. Prema onome što je Brisel do sada objavio, riječ je o podršci američkom pritisku, a ne o formalnom pristupanju američkoj kampanji.
Operacija „Economic Outcast“, pokrenuta krajem avgusta, usmjerena je na pristup Irana digitalnoj imovini, naprednoj tehnologiji, zlatu, komercijalnoj avijaciji i pomorskom transportu. SAD se pritom oslanjaju na sekundarne sankcije, odnosno mjere protiv stranih kompanija i banaka koje nastavljaju poslovanje sa Iranom.
Američko Ministarstvo finansija je na početku operacije sankcionisalo gotovo 60 kompanija, pojedinaca i plovila, uz najavu novih mjera svake sedmice, počev od banaka.
Takve mjere mogu imati posljedice i za evropske kompanije. Istovremeno, evropski „Blocking Statute“ u načelu zabranjuje kompanijama iz EU da se povinuju američkim sankcijama protiv Irana bez odobrenja Evropske komisije.
Za evropske banke i izvoznike zato je razlika između podrške američkoj kampanji i formalnog pristupanja toj kampanji značajna: za sada Brisel podržava američki pritisak, ali nije objavio da je postao njegov formalni učesnik.