Crnogorski PEN centar najoštrije je osudio postupak predsjednika Skupštine Crne Gore Andrije Mandića, koji je, u svoje ime i u ime Nove srpske demokratije, uputio saučešće porodici Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog za genocid u Srebrenici, za progon, istrebljenje, ubistva i prisilno preseljenje nesrpskog stanovništva širom Bosne i Hercegovine, za kampanju terora nad civilima Sarajeva, koje je pod njegovom opsadom, snajperima i granatama, uključujući i masakre na Markalama, umiralo puna 44 mjeseca, kao i za uzimanje pripadnika mirovnih snaga Ujedinjenih nacija za taoce.
Iz Crnogorskoga PEN centra naveli su da u nastavku obrazlažu zašto, prema njihovom mišljenju, nije riječ o privatnom gestu pijeteta prema ožalošćenoj porodici, kako će se to, kako su naveli, „prema dobro poznatom obrascu“ pokušati predstaviti.
„Radi se o javnoj poruci koju je druga ličnost države objavila u formi fotografije na kojoj se jasno vidi naziv Skupštine Crne Gore i na kojoj je potpisan kao njen predsjednik, dakle s titulom institucije koja je u ime svih građana Crne Gore usvojila Rezoluciju o genocidu u Srebrenici“, saopštili su.
Kako su istakli, kada nosilac te funkcije Ratka Mladića oslovljava kao „generala“, a njegovu smrt kao povod za izraze saučešća, on time, prema ocjeni PEN centra, ne izražava ličnu emociju već šalje političku poruku – „da presude međunarodnih sudova nijesu konačne, da je genocid stvar interpretacije i da se u Crnoj Gori i dalje može birati na kojoj se strani istorije stoji, bez ikakve cijene“.
„Zbog svega navedenog, posebno upozoravamo upravo na jezik Mandićeva gesta. Titulisanje pred imenom nije formalnost. Nazvati Mladića generalom, a prećutati Srebrenicu, Markale, Sarajevo i hiljade ubijenih, zapravo je čin brisanja, odnosno jezička operacija kojom se zločinac vraća u red vojnika, a žrtve nestaju“, navodi se u saopštenju.
Iz Crnogorskoga PEN centra ocijenili su da je predsjednik Skupštine tim gestom obesmislio dokument sopstvene institucije i ponizio sve one koji su u toj Skupštini glasali za njega.
„Ratko Mladić nije ‘general’ iz udžbenika vojne istorije, nego čovjek kojeg je Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju 2017. godine osudio na doživotnu kaznu zatvora na osnovu utvrđenih činjenica, a nosilac druge državne funkcije u Crnoj Gori dužan je da ih zna i ponaša se u skladu s tim“, poručili su.
Kako su naveli, Mandić je ovim činom zloupotrijebio funkciju i direktno narušio međunarodni ugled i evropsku perspektivu Crne Gore, što su, kako dodaju, „već jasno saopštili i Evropska komisija i susjedna Hrvatska“.
Crnogorski PEN centar podsjetio je da ovo nije prvi put da Andrija Mandić sa pozicije predsjednika Skupštine, kako su naveli, krši ono što bi trebalo da bude nesporni civilizacijski konsenzus države koja se poziva na antifašističko nasljeđe.
„Obrazac je jasan i on nije slučajan jer predstavlja politiku tihe rehabilitacije koja računa na to da će svaki novi ispad biti primljen s malo manje otpora od prethodnog“, navodi se u saopštenju.
Zbog svega toga, Crnogorski PEN centar smatra da izjave osude, „ma koliko bile brojne“, nijesu dovoljne.
Zahtijevaju da se Skupština Crne Gore javno i nedvosmisleno ogradi od postupka svog predsjednika i da se izjasni ostaje li pri sopstvenoj Rezoluciji o genocidu u Srebrenici.
Pozvali su sve partije koje su 2021. godine glasale za Rezoluciju, a danas sjede u vladajućoj većini, da, kako su naveli, „razumiju da se za tu rezoluciju glasa i danas“.
„I da poslanik koji je tada digao ruku za istinu o Srebrenici, a sada je ne digne za smjenu čovjeka koji tu istinu relativizuje s memorandumom Skupštine, poništava sopstveni glas“, navodi se u saopštenju.
Takođe su pozvali sve partije vladajuće većine koje su se ovih dana ogradile od Mandićeva gesta da svoje riječi pretvore u političku odgovornost, jer je, kako su naveli, „osuda bez posljedica samo alibi“.
Na kraju, Crnogorski PEN centar pozvao je i Andriju Mandića da, „ako već ne može da razumije težinu onoga što je učinio“, razumije barem da čovjek koji šalje saučešće porodici genocidnog zločinca ne može istovremeno predstavljati parlament države koja je taj genocid priznala.
„Crna Gora nije dužna da bira između pijeteta i istine. A dužna je da zna ko je Ratko Mladić. I da to zna svakog dana, a ne samo jedanaestog jula, ili onda kad je trgovcima žrtvama politički oportuno da se zna“, zaključuje se u saopštenju Crnogorskoga PEN centra.