Ministri vanjskih poslova Evropske unije danas će razmotriti da li postoji dovoljna podrška za nove mjere kojima bi se ograničila trgovina sa izraelskim naseljima na okupiranoj Zapadnoj obali, navode diplomate i zvaničnici.
Rasprava će se zasnivati na povjerljivom dokumentu Evropske komisije, u kojem se razmatraju tri moguće opcije – sistem licenciranja uvoza, uvođenje visokih carina ili potpuna zabrana, rekli su jedan visoki diplomata EU i jedan evropski zvaničnik.
Evropska unija se godinama suočava s poteškoćama u donošenju važnijih odluka o politici prema Bliskom istoku zbog dubokih i dugotrajnih podjela među 27 država članica, posebno kada je riječ o izraelsko-palestinskom sukobu.
Međutim, posljednjih mjeseci raste pritisak država članica da se preduzmu mjere protiv naselja zbog sve učestalijeg nasilja izraelskih doseljenika i nezadovoljstva politikom vlade izraelskog premijera Benjamina Netanjahua, koja je proširila naselja.
U maju je Evropska unija uvela sankcije protiv četiri pravna subjekta i tri pojedinca zbog, kako je navela, ozbiljnih i sistematskih kršenja ljudskih prava nad Palestincima na Zapadnoj obali.
U savjetodavnom mišljenju iz jula 2024. godine, Međunarodni sud pravde ocijenio je da su izraelska okupacija palestinskih teritorija i naselja na Zapadnoj obali nezakoniti, te da države treba da preduzmu mjere kako bi spriječile trgovinske i investicione odnose koji doprinose održavanju takvog stanja.
Izraelski ministar vanjskih poslova Gideon Sar prošle godine je nastojanja pojedinih evropskih vlada da sprovedu to savjetodavno mišljenje nazvao „sramotnim“.
Tijela Ujedinjenih nacija i većina država smatraju da su izraelska naselja na Zapadnoj obali nezakonita. Izrael odbacuje takve tvrdnje, smatrajući teritoriju spornom i navodeći da je jevrejsko prisustvo na tom području postojalo hiljadama godina.
„Mislim da ćemo danas razgovarati o mogućim opcijama i steći jasniju sliku o tome kakvi su stavovi svih država“, rekao je diplomata, koji je želio da ostane anoniman zbog povjerljivosti internih razgovora.
Diplomate navode da danas ne očekuju formalnu odluku ni o jednoj konkretnoj mjeri.
Podjele postoje i kada je riječ o načinu donošenja eventualne odluke.
Pojedine diplomate smatraju da bi za zabranu trgovine sa naseljima bila dovoljna kvalifikovana većina – najmanje 15 država članica koje predstavljaju 65 odsto stanovništva Evropske unije. Međutim, dokument Evropske komisije sugeriše da Komisija smatra da bi za zabranu mogla biti potrebna jednoglasna podrška svih članica, što bi donošenje takve odluke učinilo vrlo malo vjerovatnim.
Portparolka Evropske komisije Paula Pinjo potvrdila je da je dokument dostavljen državama članicama, ali je odbila da komentariše njegov sadržaj.