Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković uputio je pismo državnom sekretaru Sjedinjenih Američkih Država Marku Rubiju i drugim visokim američkim zvaničnicima, upozoravajući na lobističke aktivnosti Republike Srpske u Vašingtonu i zabrinutost zbog korišćenja javnog novca tog entiteta za izgradnju političkog uticaja u SAD u korist struktura bliskih Moskvi, objavio je Financial Times.
Konaković je u pismu Rubiju, u koje je FT imao uvid, naveo da angažovanje konsultanata povezanih s američkim predsjednikom Donaldom Trampom otvara šira pitanja o načinu na koji Republika Srpska koristi javna sredstva za političko lobiranje u Sjedinjenim Američkim Državama.
„U vezi sa korišćenjem javnih sredstava Republike Srpske za razvoj političkog uticaja u SAD u ime političkih struktura koje su blisko povezane s Moskvom“, upozorio je Konaković, ukazujući na šire posljedice tih aktivnosti.
Pismo je upućeno nakon što je Ustavni sud Bosne i Hercegovine u septembru presudio da Republika Srpska ne može koristiti novac iz svog budžeta za plaćanje inostranih lobista koji promovišu nezavisnost tog entiteta. Takav potez izaziva zabrinutost u regionu zbog mogućnosti da produbi političku nestabilnost i ugrozi mir.
FT podsjeća da je Republika Srpska samoupravni entitet u sastavu Bosne i Hercegovine, u kojem većinu stanovništva čine Srbi.
Bijela kuća i američki Stejt department nijesu odmah odgovorili na zahtjeve FT za komentar.
Trampovi saradnici angažovani za političko savjetovanje
Pismo Konakovića upućeno je nekoliko dana nakon što je New York Times objavio da su dugogodišnji Trampovi saradnici Kris LaSivita i Džejms Bler dobili stotine hiljada dolara za pružanje savjeta Republici Srpskoj u vezi s kampanjom pred izbore održane ranije ovog mjeseca.
Prema navodima tog lista, njih dvojica angažovana su za političko savjetovanje u entitetu u kojem političku scenu dominantno oblikuje Milorad Dodik.
Ipak, FT navodi da nema dokaza da su Bler i LaSivita lobirali za nezavisnost Republike Srpske.
Dodik, bivši predsjednik Republike Srpske koji je poznat po ultranacionalističkim stavovima i dugogodišnjim vezama s Rusijom, i dalje ima dominantan uticaj na politička zbivanja u tom entitetu. Iako mu je zabranjeno obavljanje političkih funkcija, on ostaje lider vladajućeg Saveza nezavisnih socijaldemokrata (SNSD).
Dodik se u septembru sastao s ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom u Moskvi.
Milioni dolara za lobiranje u Vašingtonu
Republika Srpska je tokom posljednje dvije godine potrošila milione dolara na angažovanje lobista i konsultanata povezanih s Trampovim političkim krugom.
Prema pisanju FT, cilj tih aktivnosti bio je da se obezbijedi ukidanje sankcija Dodiku i pokrene ponovno razmatranje Dejtonskih mirovnih sporazuma, kojima je 1995. okončan rat u Bosni i Hercegovini.
Administracija Donalda Trampa ukinula je američke sankcije Dodiku prošle godine.
Takva politika i način finansiranja lobističkih aktivnosti izazvali su pitanja američkih političara o tome ko obezbjeđuje novac i u čijem se interesu on troši.
Američka senatorka Džin Šahin, vodeća predstavnica Demokratske stranke u Senatskom odboru za vanjske poslove, postavila je to pitanje tokom posjete Bosni i Hercegovini prošle sedmice.
„Odakle dolaze ti milioni dolara? Zašto se ne troše u interesu građana Republike Srpske i Bosne i Hercegovine?“, upitala je Šahin.
Ona je dodala: „Ne znam odakle gospodin Dodik dobija novac kojim plaća te konsultante.“
Konaković traži razmatranje novih sankcija
Konaković je više verzija pisma poslao Rubiju, američkom ministru finansija Skotu Besentu, državnom tužiocu Todu Blanšu i visokim članovima oba doma američkog Kongresa, iz obje političke stranke.
U pismu Besentu pozvao je američko Ministarstvo finansija da razmotri ponovno uvođenje sankcija Dodiku na osnovu zakona koji je Kongres usvojio prošle godine.
Tim propisom predviđene su zabrane izdavanja viza i zamrzavanje imovine osobama koje ugrožavaju stabilnost i teritorijalni integritet država zapadnog Balkana.
Konakovićev zahtjev usmjeren je na ponovno razmatranje američke politike prema Dodiku i njegovim saradnicima, u kontekstu političkog uticaja Rusije i aktivnosti Republike Srpske u Vašingtonu.