Premijer Kanade Mark Karni ugostio je danas u Montrealu zvaničnike Evropske unije (EU) na samitu o saradnji u oblastima ekonomije, tehnologije i bezbjednosti, s fokusom na moguće pridruženo članstvo Kanade u tom bloku.
Cilj samita je produbljivanje trgovinskih, odbrambenih i ekonomskih veza i uspostavljanje saveza EU i Kanade, dok predloženi status „pridruženog člana“ Unije nailazi na otpor, iako se predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen zalaže za njega.
„Kada trgovina postane sredstvo ekonomskog pritiska, cijenu plaćaju porodice – od polica u supermarketima pa sve do cijene novog automobila“, rekla je Fon der Lajen i dodala da „u realnom vremenu svjedočimo napadu na naš suverenitet“.
Ona je upozorila da bi zavisnost od jednog dobavljača, kada je riječ o energentima, poluprovodnicima ili mineralima, mogla biti iskorišćena, te navela da se zemlje suočavaju s izborom da djeluju samostalno ili sarađuju s pouzdanim partnerima kako bi zaštitile svoju ekonomsku bezbjednost.
Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Donald Tramp ranije je ocijenio da bi savez Kanade i EU bio „neprijateljski čin“, te zaprijetio uvođenjem carina Evropi ukoliko to bude smatrao neprijateljskim potezom.
Samit stavlja na probu Karnijevu viziju novog globalnog poretka, nakon što je on na Svjetskom ekonomskom forumu u januaru ove godine upozorio da se međunarodni poredak predvođen SAD urušava i pozvao srednje sile da se ujedine protiv ekonomske prinude.
Uprkos otporu članica EU, Fon der Lajen zalaže se za savez s Kanadom i ne odustaje od te ideje.
„Kanada ne može postati punopravna članica EU zbog geografskog položaja, ali obje strane žele da svoje odnose podignu na najviši mogući nivo. Zbog toga razgovaramo o ideji da Kanada postane prva pridružena članica Evropske unije“, rekla je ona.
Fon der Lajen opisala je predloženi odnos kao „pridruživanje bez pristupanja“ i navela da bi on mogao približiti Kanadu članstvu u EU više nego bilo koji prethodni aranžman s nekom zemljom van tog bloka.
Ona je rekla da će aranžman produbiti saradnju u svim oblastima, od vještačke inteligencije (AI) i energetike do odbrane i trgovine.
Karni je u utorak rekao da će nakon samita uslijediti dalji pregovori tokom naredne godine.
Fon der Lajen je takođe izjavila da će Kanada i EU sjutra finalizovati sporazum koji će kanadskim kompanijama, startapima i istraživačima omogućiti pristup evropskoj mreži od 12 naprednih superkompjutera, čime će se ojačati saradnja u oblasti vještačke inteligencije.
Najavila je i planove za jačanje strateških lanaca snabdijevanja i podsticanje zajedničkih ulaganja u industrije od značaja za ekonomsku bezbjednost.
Partnerstvo bi takođe pogodovalo studentima i istraživačima, uključivanjem u programe poput „Erazmus plus“.
Evropski komesari i kanadski ministri održaće sastanke posvećene pojedinim sektorima, počevši od današnjeg poslovnog foruma, prije zvaničnih razgovora lidera u petak.
Zvaničnici se nadaju razvoju šireg partnerstva, koje bi moglo biti usvojeno 2027. godine.
Kanada je jedina neevropska zemlja koja učestvuje u programu EU za nabavku odbrambenih sredstava SAFE, vrijednom 150 milijardi eura, što kanadskim kompanijama omogućava da učestvuju u zajedničkim evropskim vojnim nabavkama.