Povodom 11. jula, Međunarodnog dana sjećanja na genocid u Srebrenici, Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji saopštio je da Srbija bez suočavanja s prošlošću i raskida sa politikom poricanja genocida ne može graditi demokratsko društvo niti trajnu regionalnu stabilnost.
U saopštenju se podsjeća da se ove godine obilježava 31 godina od genocida u Srebrenici, koji je Rezolucijom Generalne skupštine Ujedinjenih nacija prepoznat kao zločin čije žrtve svijet obilježava svakog 11. jula.
Međutim, kako navode iz Helsinškog odbora, u Srbiji se genocid i dalje sistematski negira ili relativizuje.
„Pravosnažno osuđeni ratni zločinci, uključujući Ratka Mladića, nastavljaju da se predstavljaju kao nacionalni heroji, dok državne institucije izbjegavaju da prihvate sudski utvrđene činjenice. Time se ne vrijeđaju samo žrtve i preživjeli, već se podrivaju temelji demokratskog društva zasnovanog na vladavini prava i odgovornosti“, navode iz te organizacije.
Iz Helsinškog odbora ističu da suočavanje s prošlošću ne predstavlja kolektivnu krivicu, već preduslov demokratizacije.
„Društvo koje odbacuje presude međunarodnih sudova i negira utvrđene činjenice ostaje zarobljeno u matricama koje su proizvele ratove devedesetih“, upozoravaju.
U saopštenju se ocjenjuje da politika poricanja nije samo odnos prema prošlosti, već kontinuitet ideologije koja se danas, kako navode, prepoznaje kroz koncept „srpskog sveta“.
„Podrška vlasti u Beogradu rukovodstvu Republike Srpske, uprkos njegovom otvorenom osporavanju ustavnog poretka Bosne i Hercegovine i međunarodnih obaveza, pokazuje da politika iz devedesetih nije u potpunosti napuštena. Takav odnos održava trajnu nestabilnost u regionu i udaljava Srbiju od evropskih demokratskih standarda“, navodi se.
Posebno upozoravaju da sistematsko poricanje genocida predstavlja aktivnu političku praksu.
„Kroz kontrolu javnog prostora i selektivno pamćenje građanima se nameće slika u kojoj su Srbi isključivo žrtve, dok se odgovornost za zločine potiskuje ili negira. Time se održava politička mobilizacija zasnovana na strahu, osjećaju ugroženosti i permanentnoj proizvodnji unutrašnjih i spoljašnjih neprijatelja“, ističe se u saopštenju.
Helsinški odbor ukazuje i na značaj studentskih protesta u Srbiji, ocjenjujući da mladi pokazuju drugačiju viziju budućnosti.
„Borba za istinu o Srebrenici nije odvojena od njihove borbe za demokratsku Srbiju. Naprotiv, riječ je o istoj borbi – borbi za državu zasnovanu na pravu, a ne na političkoj lojalnosti, na činjenicama, a ne na propagandi“, poručuju.
Na kraju saopštenja ističe se da se Srbija nalazi pred izborom između nastavka politike poricanja i prihvatanja istine kao temelja demokratske obnove.
„Dok god država negira genocid u Srebrenici, ona ostaje zarobljenik politike koja ga je omogućila. Zato je priznanje istine o Srebrenici mnogo više od odnosa prema prošlosti – ono je pitanje budućnosti Srbije“, zaključuje Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji.