Promjena vlasti u Srbiji ne mijenja obaveze koje ta zemlja ima u procesu normalizacije odnosa s Kosovom, poručuje Evropska unija (EU).
Kako prenosi Radio Slobodna Evropa, u Briselu naglašavaju da bi, u svjetlu rezultata izbora u Srbiji, u ovoj fazi bilo preuranjeno spekulisati o mogućim promjenama pregovaračke pozicije Srbije ili o njihovim posljedicama po dijalog. EU očekuje da Srbija nastavi da se konstruktivno angažuje, da poštuje postojeće obaveze i da doprinese napretku ka normalizaciji.
„Rezultati parlamentarnih izbora u Srbiji ne mijenjaju osnove dijaloga uz posredovanje EU niti obaveze koje su strane preuzele“, rekao je portparol EU u izjavi za RSE.
“Dijalog uz posredovanje EU ne zavisi od pojedinačnih političkih lidera. Sve postojeće obaveze ostaju na snazi, uključujući i one koje proističu iz Sporazuma o putu ka normalizaciji iz 2023. godine i Aneksa o njegovoj primjeni (Ohridski sporazum)”, dodao je.
Ilija Srdanović, prvi na Studentskoj listi, koja je ubjedljivo pobijedila na vanrednim parlamentarnim izborima održanim u Srbiji 25. oktobra, izjavio je za RSE da je nastavak dijaloga o Kosovu osnovni dio programa Studentske liste.
On je potvrdio da će nova vlast poštovati međunarodno dogovorene obaveze, ali uz ogradu da sve platforme moraju biti u skladu s Ustavom Srbije, te da sporazumi koje su potpisali prethodni zvaničnici, uključujući Briselski sporazum, mogu biti preispitani u pogledu ustavnosti.
Evropska unija je time posredno poručila da nema prostora za preispitivanje već postignutih sporazuma. Istovremeno, izražava spremnost da sarađuje s novim rukovodstvom u Beogradu kako bi se obezbijedio kontinuitet i održao zamah u procesu.
Dijalog o normalizaciji odnosa Srbije i Kosova počeo je u martu 2011. Od niza postignutih sporazuma ključni su Briselski sporazum iz aprila 2013., kojim su prvi put utvrđeni principi normalizacije odnosa Beograda i Prištine, uključujući i formiranje Zajednice opština sa srpskom većinom na Kosovu, i Sporazum o putu ka normalizaciji, postignut u Briselu u februaru 2023., sa Aneksom o primjeni dogovorenim u Ohridu u martu iste godine.
Njima su predviđeni dobrosusjedski odnosi, uzajamno priznavanje dokumenata i nacionalnih simbola, odricanje Srbije od protivljenja članstvu Kosova u međunarodnim organizacijama i obezbjeđivanje odgovarajućeg nivoa samouprave za srpsku zajednicu na Kosovu, uz primjenu svih ranijih sporazuma.
Lideri Kosova i Srbije posljednji put su se sastali 14. septembra 2023.
Deset dana kasnije dogodio se napad u Banjskoj, koji je dodatno zaoštrio ionako napet proces. Naoružana grupa od tridesetak kosovskih Srba, predvođena Milanom Radoičićem, tadašnjim potpredsjednikom Srpske liste, ubila je 24. septembra 2023. kosovskog policajca Afrima Bunjakua, a potom se zabarikadirala u manastiru Banjska. U razmjeni vatre s kosovskom policijom poginula su trojica napadača.
Tadašnji šef evropske diplomatije Žozep Borelj napad je okarakterisao kao teroristički, a EU je u više navrata pozivala na hapšenje svih odgovornih, uključujući Milana Radoičića.
Premijer Kosova Aljbin Kurti uslovljava nastavak dijaloga na visokom političkom nivou izručenjem Radoičića iz Srbije, koji je preuzeo odgovornost za oružani napad u Banjskoj.
Studentska lista do sada nije iznijela jasan stav o Banjskoj ni o Radoičiću.