Devet mediteranskih članica Evropske unije usaglasilo je u Splitu da veličanje ratnih zločina i genocida predstavlja političku prepreku za ulazak u EU. U Splitskoj deklaraciji, usvojenoj na samitu grupe MED9, Hrvatska je postigla konsenzus da se takvo ponašanje postavi kao uslov za zemlje kandidatkinje. Iako se to izričito ne navodi, poruka je prvenstveno usmjerena na Srbiju, piše Index.
Čelnici u deklaraciji od država kandidatkinja traže „istinsku posvećenost pomirenju i nedvosmisleno odbacivanje veličanja ratnih zločina i genocida“. Istovremeno, grupa MED9 potvrđuje da budućnost Zapadnog Balkana vidi u Evropskoj uniji i opisuje proširenje kao geostrateško ulaganje u mir, bezbjednost i prosperitet. Time se, uz postojeće uslove poput reformi, vladavine prava i dobrosusjedskih odnosa, uvodi i odnos prema ratnim zločinima.
Reakcija na događaje u Srbiji
Ova diplomatska inicijativa uslijedila je samo mjesec nakon sahrane Ratka Mladića u Beogradu. Hiljade ljudi, kovčeg prekriven srpskom zastavom, vojne počasti i prisustvo članova srpske vlade na ispraćaju osobe osuđene na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici i ratnih zločina izazvali su oštru reakciju Brisela.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen i predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta tada su te prizore nazvali šokantnim. EU je poručila da veličanju ratnih zločinaca, poricanju genocida i revizionizmu nema mjesta ni u Uniji ni u zemljama kandidatkinjama, a slična formulacija sada je ugrađena i u Splitsku deklaraciju.
Visoki zvaničnici na samitu
Domaćin samita, kojim je okončano hrvatsko predsjedavanje inicijativom MED9, bio je premijer Andrej Plenković. U Splitu je ugostio francuskog predsjednika Emanuela Makrona, italijansku premijerku Đorđu Meloni, grčkog premijera Kirijakosa Micotakisa, predsjednika Kipra Nikosa Hristodulidisa, malteškog premijera Roberta Abelu, portugalskog premijera Luisa Montenegroa i slovenačkog premijera Janeza Janšu.
Samitu su prisustvovali i predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta, evropska komesarka za Mediteran Dubravka Šuica, kao i jordanski prijestolonasljednik Al Husein bin Abdulah II i knez Monaka Albert II.