Liberalna i konzervativna opozicija u Češkoj ostvarila je iznenađujući uspjeh na izborima za Senat, gornji dom češkog parlamenta, održanim juče. Najmanje četiri opoziciona kandidata pobijedila su već u prvom krugu glasanja.
Prema rezultatima objavljenim nakon prebrojavanja glasova na više od 80 odsto biračkih mjesta, opozicija bi trebalo da zadrži većinu u Senatu. To znači da će i dalje moći da ograničava dio odluka vladajućih stranaka premijera Andreja Babiša, koje imaju većinu u donjem domu parlamenta.
Češki parlament ima dva doma – Poslanički dom i Senat. Poslanički dom ima glavnu ulogu u donošenju zakona i formiranju vlade, dok Senat može da odloži usvajanje zakona i spriječi ustavne promjene. Senat ima ukupno 81 člana, koji se biraju na šest godina. Međutim, za razliku od parlamentarnih izbora, na kojima se bira cijeli Poslanički dom, svake dvije godine bira se samo trećina senatora, odnosno njih 27.
Izbori se održavaju u dva kruga. Kandidat koji u prvom krugu osvoji više od 50 odsto glasova odmah je izabran. Ako nijedan kandidat ne osvoji većinu, dva kandidata sa najvećim brojem glasova prolaze u drugi krug.
Lokalni izbori širom Češke
O preostalim mjestima odlučivaće se u drugom krugu, naredne sedmice. Prema prvim rezultatima, najviše kandidata koji su prošli u drugi krug dolazi iz desničarske populističke stranke ANO, čiji je lider milijarder i premijer Andrej Babiš.
Izbori za Senat održani su istovremeno sa lokalnim izborima širom Češke. Smatrani su prvim važnim testom podrške Babiševoj vladi, koja je preuzela dužnost u decembru prošle godine. Babiševa stranka ANO vlada u koaliciji sa dvije manje stranke krajnje desnice – Strankom motorista i strankom Sloboda i direktna demokratija (SPD).
Babiš se suočava sa optužbama za sukob interesa zbog svoje političke i poslovne uloge. Organizacije, među kojima je i Transparency International, kritikuju ga jer je istovremeno premijer i osnivač velikog poslovnog carstva. Kritike je izazvao i plan njegove vlade da ukine naknade kojima se finansiraju javni radio i televizija i da se, umjesto toga, oni direktno finansiraju iz državnog budžeta.
Pored izbora za Senat, više od osam miliona birača imalo je pravo glasa na lokalnim izborima za vijeća u više od 6.200 gradova, opština i naselja širom zemlje. Glasanje je održano juče i prekjuče, a prema prvim procjenama, izlaznost birača bila je oko 40 odsto.