Kasno u noć u jednoj hamburškoj stambenoj četvrti ulice su gotovo prazne. Onda se iznad grada odjednom pojavljuju helikopteri. U mraku zasijaju plava rotaciona svjetla, a kroz grad prolazi kolona vojnih vozila. Na oklopnim transporterima Bundesvera stoje vojnici s uperenim puškama. Za stanovnike Hamburga to je bio neuobičajen prizor. Sve je to, međutim, bilo dio velike vježbe pod nazivom „Red Storm Charlie“.
Tokom tri dana Bundesver, policija i civilne organizacije provjeravali su koliko su spremni za krizne situacije. Scenario je predviđao povećan nivo prijetnje na istočnom krilu NATO-a.
U Hamburgu, najvećoj njemačkoj morskoj luci, iskrcavale su se savezničke snage, čiju su ulogu u vježbi igrali njemački vojnici. Njihov zadatak bio je da se kroz grad kreću prema istoku. Tokom vježbe suočavali su se i sa simuliranim sabotažama i protestima koji su otežavali transport.
Sa oko 1.700 učesnika, među kojima je bilo oko 500 pripadnika Bundesvera, „Red Storm Charlie“ predstavlja najveću vježbu te vrste do sada.
Vježba je dio šireg i povjerljivog dokumenta poznatog kao Operativni plan Njemačka (Operationsplan Deutschland). Tim planom Bundesver se priprema za scenario mogućeg ruskog napada na teritoriju država članica NATO-a.
Plan je uklopljen u ukupne odbrambene planove Alijanse. U slučaju rata ili ozbiljne krize Njemačka bi imala posebnu ulogu. Ne samo Hamburg, već i čitava zemlja trebalo bi da posluži kao logističko čvorište za prebacivanje stotina hiljada vojnika, naoružanja i teške opreme prema istočnom dijelu Evrope.
„Riječ je o veoma detaljnom i strogo povjerljivom planu koji određuje gdje bi se saveznici NATO-a iskrcavali u Njemačkoj i kojim bi se pravcima kretali dalje“, objašnjava bezbjednosna analitičarka Ajlin Matle iz trusta mozgova Njemački savjet za spoljne odnose (DGAP).
Prema procjenama NATO-a, najveći rizik od eventualne ruske agresije i dalje postoji u regionu Baltika. U takvom scenariju veliki kontingenti savezničkih snaga morali bi brzo da budu prebačeni prema istočnoj granici Alijanse. To znači da bi veliki broj vojnika iz zapadne i južne Evrope prolazio upravo kroz Njemačku.
Marsel Bonert, oficir Bundesvera koji je učestvovao u izradi prve verzije plana, navodi da su procjene izuzetno ambiciozne. „U roku od šest mjeseci kroz Njemačku bi moralo da prođe oko 800.000 vojnika i približno 200.000 vozila“, kaže Bonert.
Prema njegovim riječima, zadatak Njemačke bio bi da obezbijedi bezbjedan prolaz, logistiku, smještaj, ishranu i usmjeravanje savezničkih snaga kroz svoju putnu mrežu. Plan predviđa i transport u suprotnom smjeru, odnosno evakuaciju ranjenika ili civila sa istoka prema zapadu.
Izradu Operativnog plana naredio je generalni inspektor (glavni komandant, prim.ur.) Bundesvera Karsten Brojer nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine.
Njemačke vlasti posljednjih godina upozoravaju na sve veći broj ruskih hibridnih aktivnosti, uključujući sajber napade, špijunažu i sabotaže.
Posebnu pažnju izazvao je incident početkom avgusta na aerodromu Lajpcig/Hale. Prema navodima njemačkih vlasti, tamo je korišćen dron opremljen eksplozivom koji nije detonirao samo zahvaljujući srećnim okolnostima. Berlin odgovornost za taj incident pripisuje Rusiji.
Ministar odbrane Boris Pistorijus ocijenio je da prijetnja postaje „ozbiljna, akutna i sve vidljivija“. „Moskva testira našu reakciju“, upozorio je Pistorijus u Bundestagu.
Ostaje otvoreno koliko je Njemačka zaista spremna za ovakvu ulogu. Prema mišljenju Ajlin Matle, jedan od najvećih problema predstavlja stanje infrastrukture.
Posebno upozorava na potrebu brže obnove mostova, puteva i saobraćajnih koridora koji bi morali da izdrže prolazak teške vojne opreme. Mnogi objekti izgrađeni su još tokom Hladnog rata i nisu projektovani za današnje transportne zahtjeve. Zbog toga se pitanje infrastrukture sve češće posmatra i kao bezbjednosno, a ne samo ekonomsko pitanje.
Dodatni izazov predstavlja odnos između tajnosti i potrebe da se u pripreme uključe civilne institucije.
S jedne strane, Bundesver želi da spriječi da informacije o ključnim transportnim rutama dospiju do potencijalnih protivnika. S druge, bez saradnje gradova, pokrajina, policije i službi za vanredne situacije plan ne može da funkcioniše.
„Određeni djelovi plana moraju biti javni jer bez podrške društva, ministarstava i lokalnih vlasti njegova primjena nije moguća“, smatra Bonert.
Rasprava o povjerljivosti Operativnog plana dodatno je intenzivirana nakon uspjeha Alternative za Njemačku (AfD) na izborima u Saksoniji-Anhaltu. Pojedini bezbjednosni stručnjaci izrazili su bojazan da bi političari te stranke, koju protivnici često opisuju kao proruski orijentisanu, mogli da dođu do osjetljivih informacija.
Ministarstvo odbrane odbacuje takve strahove. Prema njihovim navodima, nijedna savezna pokrajina neće imati pristup kompletnom dokumentu. Umjesto toga, lokalne vlasti dobijale bi samo one djelove plana koji su neposredno relevantni za njihove zadatke.
Za Bundesver ovakve vježbe nisu namijenjene samo provjeri spremnosti. One imaju i političku funkciju.
„Nadamo se da ćemo Rusiju odvratiti od agresije tako što ćemo pokazati da možemo brzo da ojačamo svoje snage i organizovano prebacimo vojsku prema granicama NATO-a“, kaže Bonert.
Upravo zato se Operativni plan Njemačka stalno dopunjava iskustvima sa vježbi poput „Red Storm Charlie“. A prizori vojnih kolona koje prolaze kroz Hamburg pokazuju kako bi u slučaju ozbiljne krize Njemačka ponovo postala ono što je bila tokom Hladnog rata: ključna logistička osovina evropske odbrane.