Sjedinjene Američke Države spriječile su šefa iranskog nuklearnog programa da prisustvuje ovosedmičnom sastanku nuklearnog nadzornog tijela Ujedinjenih nacija u Beču, protiveći se izuzeću od takozvanih „snapback“ sankcija Ujedinjenih nacija, što je danas izazvalo protest Teherana.
Šef iranskog nuklearnog programa Mohamed Eslami trebalo je da prisustvuje i obrati se na ovogodišnjoj Generalnoj konferenciji Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), godišnjem sastanku država članica IAEA koji je počeo danas. Međutim, Iran je na otvaranju konferencije saopštio da je Austrija poništila Eslamijevu vizu, nakon što mu je prethodno odobrila.
„Poništenje vize i takozvano pravno obrazloženje za taj potez jasan su pokazatelj političkog čina i formalne politizacije ove organizacije“, rekao je iranski ambasador pri IAEA na konferenciji.
Portparol iranskog Ministarstva vanjskih poslova Esmail Bagaj rekao je da su Sjedinjene Američke Države izvršile pritisak na Austriju da preduzme taj korak, dok su Iran i Rusija saopštili da je riječ o dijelu šireg nastojanja da se iranskim zvaničnicima onemogući dobijanje viza za međunarodna putovanja.
Sjedinjene Američke Države saopštile su da su se usprotivile izuzeću koje bi Eslamiju omogućilo da putuje uprkos sankcijama ponovo uvedenim u okviru takozvanog mehanizma „snapback“ u Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija.
Eslami je bio među osobama obuhvaćenim sankcijama koje su ukinute u okviru nuklearnog sporazuma iz 2015. godine između Irana, velikih sila i Sjedinjenih Američkih Država. Sporazum je počeo da se raspada nakon što se predsjednik Donald Tramp 2018. godine povukao iz njega, a zapadne sile su prošle godine aktivirale mehanizam „snapback“ kako bi ponovo uvele te sankcije.
Iran i njegovi saveznici, uključujući Rusiju, ne priznaju ponovo uvedene sankcije. Austrija je saopštila da je zatražila izuzeće za Eslamija.
„Austrija, iako je samo država domaćin, podnijela je zahtjev Savjetu bezbjednosti, odnosno njegovom komitetu za sankcije, za izuzeće od zabrane putovanja, ali je taj zahtjev odbijen“, rekao je ambasador Kristijan Ebner na konferenciji.
„Kao posljedica toga, Austrija je bila dužna da jednom članu iranske delegacije uskrati ulazak na svoju teritoriju“, kazao je on.
Američki ambasador Preston Vels Grifit Treći rekao je da su se Sjedinjene Američke Države u Njujorku usprotivile odobravanju izuzeća i da je upravo zbog toga zahtjev odbijen.
„Sjedinjene Američke Države usprotivile su se zahtjevu za izuzeće, što je, prema pravilima Komiteta Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija za sankcije, dovelo do toga da Savjet bezbjednosti odbije zahtjev“, rekao je.
„Njegovo (Eslamijevo) učešće samo bi rezultiralo time da Iran iskoristi postupke IAEA kao platformu za propagandu, istovremeno izbjegavajući suštinsku saradnju, čime bi se narušio kredibilitet upravo tog tijela zaduženog za provjeru njegovih nuklearnih obaveza“, rekao je Grifit, osvrćući se na spor oko inspekcija.