Prošlog vikenda predsjednik Srbije Aleksandar Vučić iznenadio je javnost objavom da će u narednim sedmicama podnijeti ostavku i raspisati prijevremene predsjedničke i parlamentarne izbore. Međutim, to ne treba tumačiti kao njegovo potpuno povlačenje.
Srbija prolazi kroz veliki politički preokret, ali sve više djeluje da je riječ o pažljivo osmišljenoj strategiji političara koji dominira srpskom političkom scenom od 2012. godine.
Više od osamnaest mjeseci studentski protesti potresaju Beograd. Ovaj snažan protestni pokret izbio je nakon tragičnog urušavanja nadstrešnice na željezničkoj stanici u Novom Sadu, kada je poginulo šesnaest ljudi. Studenti i opozicione partije tvrde da je ta nesreća razotkrila sistemsku korupciju u državnim institucijama.
Vučić sada pokreće taktički zaokret. Pošto mu Ustav ne dozvoljava da se 2027. godine ponovo kandiduje za predsjednika, stručnjaci očekuju da će pokušati da se vrati na vlast kandidaturom za premijera.
Računa da će prijevremeni izbori učvrstiti njegovu vlast, a u rukama ima jake adute. Prema istraživanju agencije Faktor Plus, njegova stranka ima podršku 47 odsto birača, dok studentski pokret uživa podršku nešto manju od 31 odsto.
Vučić redovno optužuje studentske aktiviste da su izmanipulisani strani agenti koji žele da destabilizuju zemlju. Istovremeno obećava ubrzanje procesa pristupanja Evropskoj uniji, dok odlučno čuva tradicionalne saveze sa Moskvom i Pekingom.
Ipak, održavanje takve geopolitičke ravnoteže postaje sve skuplje.
Evropska unija u ovom trenutku razmatra ključnu odluku da Srbiji uskrati do 1,5 milijardi eura razvojnih sredstava. Brisel je ozbiljno zabrinut zbog zakona koji, prema ocjenama Evropske unije, narušavaju nezavisnost sudija, nasilnih policijskih intervencija tokom studentskih protesta i kontinuiranog miješanja države u rad nezavisnih medijskih redakcija.
Kao najveći finansijski partner Srbije, Evropska unija je između 2021. i 2024. godine obezbijedila više od pola milijarde eura bespovratne pomoći. Zvanični podaci iz Beograda pokazuju da su ukupna sredstva i investicije Evropske unije u Srbiji od 2000. godine premašili sedam milijardi eura.
Vučić je dugo nastojao da zadovolji Brisel tek toliko da sačuva taj finansijski priliv, a da pritom ne ugrozi odnose sa svojim istočnim saveznicima.
Sada izgleda da će predsjednička funkcija pripasti nekom drugom, ali glavna politička snaga u Srbiji nema namjeru da se povuče sa političke scene.