Uspješna blokada moreuza Bab el-Mandeb, koju najavljuju jemenski Huti, pogodila bi jednu od najvažnijih svjetskih ruta za transport nafte, što bi moglo izazvati novi rast cijena sirove nafte, poremetiti snabdijevanje gorivom i dodatno opteretiti svjetsku ekonomiju.
Jemenski Huti, koje podržava Iran, sinoć su proglasili pomorsku blokadu Saudijske Arabije, saopštio je njihov vojni portparol. Zatvaranje južnog ulaza u Crveno more uklonilo bi ključnu alternativnu rutu Saudijske Arabije prema Hormuškom moreuzu i dodatno pojačalo strah od nestašice energenata.
„Nakon što su cijene nafte prošle sedmice porasle zbog eskalacije američko-iranskih tenzija i usporavanja plovidbe kroz Hormuški moreuz, trgovci sada traže novi razlog za dodatni rast cijena“, rekao je Ričard Bronz iz konsultantske kuće Energy Aspects.
„Obnova napada Huta na brodove i faktičko zatvaranje moreuza Bab el-Mandeb svakako bi predstavljali takav okidač.“
Nakon saopštenja Huta cijena nafte porasla je manje od jedan odsto i trgovala se oko 89 dolara po barelu. Prethodno su očekivanja o mogućem nastavku mirovnih pregovora između Irana i Sjedinjenih Američkih Država vršila pritisak na pad cijena. Cijena nafte ove godine dostigla je maksimum od 126 dolara po barelu, što je i dalje ispod rekordnih 147 dolara iz 2008. godine.
Potpuno zatvaranje moreuza najviše bi pogodilo izvoz saudijske nafte iz luke Janbu na Crvenom moru. Direktor istraživanja tržišta roba u kompaniji Kpler, Met Smit, rekao je da bi azijske rafinerije koje primaju tu naftu mogle kasniti oko mjesec dana, jer bi tankeri morali da plove oko Rta dobre nade.
„Uticaj će tokom prvog mjeseca biti ogroman. Najveći udar osjetiće saudijski izvoz“, rekao je Smit.
Bronz procjenjuje da bi više od tri miliona barela saudijske nafte dnevno, koji se trenutno preko Crvenog mora izvoze u Aziju, morali biti preusmjereni znatno dužim rutama. To bi izazvalo ozbiljna logistička uska grla, jer potpuno natovareni supertankeri ne mogu prolaziti kroz Suecki kanal, dok je kapacitet egipatskog naftovoda SUMED, koji povezuje Crveno i Sredozemno more, ograničen.
Prema podacima kompanije Kpler, Saudijska Arabija od aprila je iz luke Janbu prosječno izvozila više od 4,5 miliona barela sirove nafte i naftnih derivata dnevno, od čega je oko 70 odsto završavalo na azijskom tržištu.
Predsjednik konsultantske kuće Stratas Advisors, Džon Pejsi, upozorio je da bi posljedice bile mnogo šire od samog tržišta nafte.
„Ako zaista zaustave ili ozbiljno ograniče prolazak tih količina kroz Crveno more, to će uticati ne samo na cijene sirove nafte već i na cijene prerađenih naftnih proizvoda. To podriva cijelu svjetsku ekonomiju. U jednom trenutku mogli bismo se suočiti i sa globalnom recesijom“, rekao je on.
Analitičari procjenjuju da bi neposredna reakcija tržišta bila novi snažan rast cijena nafte, dok bi se rafinerije takmičile za raspoložive količine. Pejsi smatra da bi cijena nafte mogla ponovo premašiti 115 do 120 dolara po barelu, dok bi troškovi prevoza i osiguranja brodova dodatno porasli zbog obilaska Afrike.
Marže za preradu dizela u Evropi u petak su dostigle rekordnih više od 65 dolara po barelu i sinoć su ostale blizu tog nivoa. Značajan dio isporuka dizela i avionskog goriva iz Azije i sa Bliskog istoka prema Evropi prolazi upravo kroz moreuz Bab el-Mandeb.